Dünya’nın Derin Mantosu Dinamik Olarak Akıyor!

Eski okyanus tabanları, dünyanın derinliklerine 1000 km’den fazla daldıkça, alt mantodaki sıcak kayanın daha önce düşünülenden çok daha dinamik bir şekilde aktığına işaret eden UCL liderliğinde yeni bir çalışma buluyor.

Keşif, derin Dünya’nın erişilmez kısmındaki manto akışının doğası ve mekanizmaları hakkında uzun süredir devam eden soruları yanıtlıyor. Bu, Dünya’nın ne kadar hızlı bir şekilde soğuduğunu ve gezegenimizin ve güneş sistemindeki diğerlerinin dinamik evrimini anlamanın anahtarıdır.

Dr. Ana Ferreira (UCL Yer Bilimleri ve Universidade de Lisboa); “Sık sık Dünya’nın mantosunu akan bir sıvı olarak görüyoruz. Ama öyle değil, gerçekte zamanla çok yavaş hareket eden bir katıdır. Geleneksel olarak, Dünya’nın alt mantosundaki kaya akışının yavaş yavaş gezegenin çekirdeğine çarpana kadar durgun olduğu düşünülüyor. Çekirdek, sadece 660 km derinliğe inen üst mantoda en dinamik hareketin yaşanmasıyla gerçekleşti. Sonuçta Güney Pasifik Kıyıları ve Güney Amerika’nın altındaki büyük bölgelerde böyle olmadığını gösterdik “dedi.

“Burada, üst mantoda sıcak, basınçlı kayada hareket ve deformasyona neden olduğunu gördüğümüz aynı mekanizma aynı zamanda alt mantoda da meydana geliyor. Eğer bu artan aktivite dünya üzerinde eşit şekilde gerçekleşiyorsa, Dünya öncekinden daha hızlı bir şekilde soğuyor olabilir” diye ekledi Dr. Manuele Faccenda, Universita di Padova.

Bugün UCL, Universidade de Lisboa, Universita di Padova, Kangwon Ulusal Üniversitesi ve Tel Aviv Üniversitesi’nden araştırmacılar tarafından Nature Geoscience’da yayınlanan araştırmada, antik okyanus tabanlarının gezegenin çekirdeğine doğru daldığı, dünyanın alt mantosundaki dinamik hareketin kanıtının, üst mantodan (kabuğun altında ~ 660 km’ye kadar) alt mantodan (~ 660 – 1.200 km derinlikte) geçtiği belirtildi.

Ekip, alt mantodaki deformasyonun ve artmış akışın, derin Dünya’daki kayaların kristal örgüsündeki kusurların hareketi nedeniyle, derin mantoda varlığı olan “çıkık sünme” adı verilen bir deformasyon mekanizmasından kaynaklanıyor olabileceğini tartışmaya açtı.

Araştırmacılar, deprem sırasında oluşan sismik dalgalardan toplanan ve Dünya’nın iç kısmında olanları araştırmak için büyük veri setleri kullandılar. Bu teknik, vücutta neler olup bittiğini görmek için CAT taramalarında radyasyonun nasıl kullanıldığı ile iyi bir şekilde karşılaştırılabilir.

“Bir CAT taramasında, dar X-ışınları ışını vücudun içinden kaynağın karşısındaki detektörlere geçer, görüntü oluşturur. Sismik dalgalar aynı şekilde Dünya’dan geçer ve gezegenin karşı tarafındaki sismik istasyonlar tarafından tespit edilir. Deprem merkez üssüne, Dünya’nın iç yapısının bir resmini yapmamıza izin verdi” diye açıkladı Kangwon Ulusal Üniversitesi’nden Dr. Sung-Joon Chang.

İngiltere’nin süper bilişim olanakları HECToR, Archer ve İtalyan Galileo Bilgi İşlem Kümesi’ni kullanan 43 milyon sismik veri ölçümünü dinamik bilgisayar simülasyonları ile birleştiren araştırmacılar, CINECA’nın Dünya mantosunun ayaklarımızın altındaki yaklaşık 1.200 km derinlikte nasıl aktığını gösteren görüntüler üretti.

Eski okyanus tabanlarının milyonlarca yıl boyunca Dünya’nın çekirdeğine doğru düştüğü Batı Pasifik ve Güney Amerika’nın altındaki manto akışının arttığını ortaya çıkardılar.

Sismik verilerin jeodinamik bilgisayar modelleme ile birleştirilen bu yaklaşım, artık çıkma sünmesinin aşırı derinliklerde tekdüze olup olmadığını görmek için tüm mantonun küresel olarak nasıl aktığını ayrıntılı olarak belirlemek için kullanılabilir.

Araştırmacılar ayrıca, malzemenin Dünya’nın çekirdeğinden yüzeye nasıl ilerlediğini modellemek istiyor; bu son çalışmayla birlikte, bilim insanlarının gezegenimizin bugünkü durumuna nasıl geliştiğini daha iyi anlamalarına yardımcı olacak.

Ferreira; “Dünyadaki mantoların nasıl aktığı gezegenimizde neden yaşam olduğunu açıklayabilir, ancak güneş sisteminde Dünya ile aynı boyutta ve konumda olan Venüs gibi diğer gezegenlerde muhtemelen çok farklı bir manto akışı olduğu için, Dünyamızdaki manto akışı o gezegenler hakkında bilgi vermeyecektir” dedi.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir